Historia parafii

Początki kościoła w państwie krzyżackim

Już w czasach Prusów istniał gród Sztum położony w pobliżu Postolina, który w 1236 roku zburzyli Krzyżacy pod wodzą Henryka Wspaniałego z Miśni, zaś kolejną strażnicę krzyżacką zburzył książę Świętopełk w 1242 roku. W 1250 roku dokumenty wspominają Sztum, czyli istniały dobra Sztumu. Lokacji dokonano w 1294 roku. Wówczas istniał tutaj dwór krzyżacki o czym świadczą źródła z 1302 roku. W tym okresie odnotowano istnienie sztumskiego szpitala św. Ducha znajdującego się zapewne przy kaplicy zamkowej, do której uczęszczali wierni należący do parafii w Postolinie. Wybudowanie do dziś istniejącego zamku krzyżackiego datuje się na lata 1324 – 1335. Stał się on siedzibą wójta aż do 1466 roku. Prawa miejskie nadał tej wsi wielki mistrz Zakonu Krzyżackiego Michał Kuchmeister w dniu 21 września 1416 roku. Wtedy dopiero utworzono w mieście parafię, którą udotowano dwiema włókami ziemi i dziesięcioma włókami puszczy wolnymi od czynszu a także dziesięciną z pięćdziesięciu pięciu włók, wyłączając ją z terenu parafii w Postolinie. Dopiero wtedy wybudowano świątynię, która została zniszczona w czasie wojny trzynastoletniej (1454 – 1466) dlatego trzeba ją było odbudować w latach 1490 – 1500. Do czasu wybudowania kościoła parafialnego wierni ze Sztumu uczęszczali na nabożeństwa do kaplicy znajdującej się w zamku. W lustracji z 1624 roku kaplica została tak opisana:

„kaplica stara krzyżacka, nie sklepista. W niej ołtarzyków 2 niewielkich. W jednym obraz Panny Maryjej z Dzieciątkiem, otworzysty. Na drugim obraz pusty. W murze 2 szafce, na zawiasach żelaznych, po obu stronach ławy krzyżackie, stare, okien 2 szklanych, 1 wielkie, drugie poniższe z prętami żelaznymi”.

Powojenne dzieje kościoła

Po działaniach wojennych kościół był otwarty. Ludność, która się tu osiedlała była wyznania rzymskokatolickiego. Interesowała się, więc kościołem katolickim św. Anny i do niego kierowała swe kroki. W lutym 1945 roku został zamordowany ks. Gotfryd Fuchs rozstrzelany przez Rosjan. Jego ciało owinięte w dywan leżało kilkanaście dni na plebanii.

W celu unormowania spraw kościelnych Prymas Polski- ks. kardynał August Hlond zorganizował na odzyskanych ziemiach polskich administrację kościelną i ustanowił apostolskiego administratora z siedzibą w Olsztynie. Na początku roku 1950 proboszczem parafii św. Anny został ks. Zygmunt Geneja. Parafia była dosyć duża, biorąc pod uwagę fakt zamieszkania niewielkiego odsetka ludzi innego wyznania. W czerwcu 1947 roku zabroniono odprawiania nabożeństw dla Niemców w ich języku. Z chwilą zakończenia działań wojennych przystąpiono do szeroko zakrojonych prac polegających na uporządkowaniu kościoła i jego otoczenia, wstawienia brakujących szyb i naprawienia dachu. Trzeba tu podkreślić olbrzymią ofiarność parafian, dzięki którym przeprowadzono wiele prac. Wnętrze kościoła odzyskało swój dawny wygląd. Z chwilą wejścia w życie ustawy sejmowej z dnia 23 czerwca 1971 roku regulującej stosunek własności Kościoła Katolickiego, własnością parafii stał się kościół parafialny św. Anny, kościół NMP Wspomożenia Wiernych (na rynku), kościoły w Pietrzwałdzie i Sztumskiej Wsi, plebania z ogrodem i organistówka. 1 lipca 1983 roku proboszczem parafii św. Anny w Sztumie został dziekan dekanatu Sztum ks. prałat kan. Antoni Kurowski.

Dzięki zabiegom ks. proboszcza w latach 80- tych założono nowe nagłośnienie. W 1986 roku odnowiono i odmalowano kościół, przeprowadzono konserwację barokowych stalli z XVIII wieku, odrestaurowano ołtarze, ambonę i konfesjonały. Odnowiono sprzęt liturgiczny i w 1989 roku zakupiono dwa nowe ołtarze boczne- Matki Boskiej Nieustającej Pomocy i Matki Boskiej Częstochowskiej. W latach 90- tych wprowadzono elektroniczne sterowanie dzwonami, w 2000 roku zamontowano kraty w przedsionku kościoła, zamontowano w niektórych miejscach okna witrażowe. Z dalszych prac wymienić należy: wybudowanie domu parafialnego imienia Jana Pawła II, założenie nowej konstrukcji wewnątrz wieży i zamontowano nowe stalowe stanowisko pod dzwony. W 1992 roku przeprowadzono dokumentację zabytków znajdujących się w parafii. Ponadto z inicjatywy ks. proboszcza odmalowano kościół na rynku i zamontowano na wieży elektroniczny kurant wybijający melodie na dzwony i trąbki; naprawiono także zegar. Z okazji setnej rocznicy poświęcenia kościoła w 2001 roku posadzkę prezbiterium kościoła wyłożono marmurem. W 2002 roku wyremontowano dwie zakrystie. Z planów księdza proboszcza należ wymienić zamontowanie w prezbiterium nowego tronu dla kapłana i stalli dla służby liturgicznej.

 

Ważniejsze uroczystości parafialne

Z ważniejszych uroczystości parafialnych wymienić należy: misje święte, czuwanie soborowe, jubileusz Tysiąclecia Chrztu Polski, adorację kopii obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, adorację relikwii św. Wojciecha i peregrynację figury Matki Boskiej Fatimskiej.

Misje święte to zjazdy duchowieństwa dla odbycia cyklu kazań i praktyk religijnych w celu podniesienia ducha religijnego wspólnoty parafialnej i nawrócenia tych, którzy odeszli od Kościoła. Misje święte odbywają się raz na dziesięć lat, w trakcie ich trwania jest szansa nawrócenia się, zmiany dotychczasowego trybu życia i pogłębienia religijności. Na misje składają się nauki o zasadniczych prawdach wiary i moralności, nabożeństwa z homiliami, spowiedź, komunia św. i błogosławieństwo krzyżem misyjnym. Celem misji św. przeprowadzonych w okresie od 11 do 15 stycznia 1987 roku było przygotowanie parafian do przyjęcia kopii cudownego obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej. Następne misje odbyły się w 1997 roku.

Ważnym wydarzeniem w życiu Kościoła były obrady Soboru Watykańskiego II. Sobór ten z udziałem 2500 biskupów obradował w latach 1962 – 1965 pod przewodnictwem papieża nad sprawami wiary, organizacji i dyscypliny kościelnej. W celu bieżącego informowania wiernych o przebiegu prac soborowych z polecenia ks. Prymasa Stefana Wyszyńskiego i Episkopatu Polski zorganizowano w parafii tzw. czuwanie soborowe, trwające przez okres czterech lat. Celem soboru zwołanego przez papieża Jana XXIII encykliką „Ad Petri Cathedram” było wypracowanie sposobów odnowy wewnętrznej Kościoła, przystosowanie go do współczesnych warunków życia oraz określenie zasad stosunku Kościoła do ruchu ekumenicznego i form dialogu z niewierzącymi. Do najważniejszych jego postanowień należy: odchodzenie od klerykalizmu Kościoła i stwierdzenie, że wszyscy wierzący, łącznie z papieżem, stanowią Lud Boży. Sobór ten miał zwrócić ołtarze w stronę wiernych i odrobić wielkie krzywdy, jakie miały miejsce w przeszłości, szczególnie w stosunku do żydów. Duchowni mieli wtopić się w tłum parafian a wierni przekazywać sobie znak pokoju. Jego skutki można porównać do oczyszczonej szyby, za którą dotychczas nie było widać światła. Ostatecznie sobór został zakończony konstytucją papieża Pawła VI „Mirificus eventus” i powołaniem synodu biskupów, stanowiącego stałe ciało doradcze papieża. Czuwanie soborowe w parafii rozpoczęło się 2 października 1962 roku nowenną do Ducha Świętego w intencji owocnego przebiegu obrad. W przeddzień ich rozpoczęcia zorganizowano wieczorne czuwanie połączone z uroczystą mszą świętą. Zgodnie z ustaleniami Episkopatu Polski z dnia 17 października 1962 roku parafianie przez jedną dobę trwali na nieustannej modlitwie, łącząc się w ten sposób z Kościołem powszechnym i obradującymi biskupami. Sobór zorganizowany w okresie pogłębiającej się laicyzacji spełnił swoje zadanie, a czuwanie soborowe przyczyniło się do pogłębienia życia religijnego parafian.

Program obchodów Jubileuszu Tysiąclecia Chrztu Polski realizowany był w parafii w latach 1957 – 1966, czyli w ciągu dziewięciu lat i obejmował pracę duszpasterską, religijną i moralną ujętą w formie dziewięciu przyrzeczeń, określających najważniejsze zadania wiernych głoszone przez Kościół Katolicki. Właściwe obchody liturgiczne i historyczne rozpoczęły się 9 kwietnia 1966 w Wielką Sobotę jako liturgiczną rocznicę Chrztu Polski i trwały do 17 kwietnia. Szczególne wyznanie wiary w Chrystusa Zmartwychwstałego miało miejsce w poranek Wielkanocny 1966 roku. W tym dniu odbyła się procesja eucharystyczna będąca manifestacją radości i wdzięczności wiernych za łaskę wytrwania przez tysiąc lat w wierze Chrystusowej.

W dniach od 17 do 18 stycznia 1987 roku adorowany był obraz Matki Boskiej Częstochowskiej. Do tej uroczystości wierni przygotowali się bardzo starannie, przybierając miasto w ołtarzyki, flagi państwowe i watykańskie, transparenty i emblematy o treści religijnej. 17 stycznia odbyła się uroczystość przywitania obrazu przy kościele na rynku. Uroczystości przewodniczył J.E. ks. biskup Wojciech Ziemba. Ks. proboszcz w przywitaniu powiedział: „Gorącym sercem i jak najserdeczniej witamy Cię na ziemi sztumskiej w parafii Św. Anny. Prosimy Ciebie abyś spojrzała na naszą parafię. Wejrzyj na Kościół w Polsce. My zaś spoglądamy na Ciebie z największą ufnością i pragniemy, aby nasza ufność udzielała się braciom. Ty przynosisz nam Chrystusa a my przynosimy Ci naszą wolę; wolę poprawy i przemiany naszego życia”. 18 stycznia po całodobowym czuwaniu i uroczystej pasterce Maryjnej koncelebrowanej przez księży z parafii i dekanatu około godziny 14 30 pożegnaliśmy Matkę Boską. Obraz został odprowadzony do parafii św. Józefa w Gościszewie.

W kwietniu 1996 roku przybyła do naszej parafii figura Matki Boskiej Fatimskiej. W niedzielę o godzinie 7 00 rano odbyła się uroczystość powitania figury przy kościele na rynku. Po przywitaniu cudownej figury przez księdza proboszcza odbyła się procesja do kościoła. O godzinie 9 45 odbyła się uroczysta suma pod przewodnictwem J.E. Ks. Biskupa Józefa Wysockiego a około godziny 12 00 figura Matki Boskiej została pożegnana i odjechała w samochodzie-kaplicy do Kątów Rybackich.

Wspomniane wydarzenia religijne przyczyniły się do poprawy i pogłębienia moralności i wiary, a wspólne czuwanie i modlitwy zaowocowały lepszym zrozumieniem celów i zadań Kościoła Katolickiego.

Podział parafii

Rozwój sieci parafialnej jest ściśle uzależniony od wzrostu liczby ludności, czyli intersyfikacji osadnictwa na danym terenie. Na mocy dekretu ordynariusza elbląskiego J.E. Ks. Biskupa Andrzeja Śliwińskiego z dnia 25 czerwca 1996 roku w sprawie utworzenia nowej parafii, wydzielono z parafii św. Anny teren parafii św. Andrzeja Boboli. Dekret wszedł w życie z dniem 1 lipca 1996 roku. Parafia św. Anny w 1995 roku była zamieszkana przez około 13 tyś. ludzi w tym około 50 jehowitów. Obecnie parafia zamieszkana jest przez około 8 tyś. wiernych. Pierwszym proboszczem nowej parafii został ks. Tomasz Baliński, a pomaga mu obecnie ks. Andrzej Wach. Do czasu wybudowania kaplicy i plebanii parafia św. Andrzeja korzystała z kościoła św. Anny. Ostatecznie wierni tej parafii przestali korzystać z kościoła przy parafii św. Anny od 1 lipca 1998 roku. Do tej pory wybudowano kaplicę i plebanię dla księży. W tej chwili parafia św. Anny jest w miarę obszarowo i ludnościowo znormalizowana.

Spis księży pracujących w parafii

Proboszczowie: Ridiger (? – 1340 – ), Grzegorz z Pigży (1606 – 1607), Albert Węgierski (kom. 1603 – 1608 – 1627 – 1640), Zygmunt Forscherus (1643 – 1647), Paweł Kruszewicz (1647 – ?), Sebastian Szczepański (1681 – 1697), Jan Gliński (1697 – 1706), Wojciech Szefler (1706 – 1710), kan. Michał Wolfowicz (1710 – 1723), Michał …

Pokaż strony »